Je strategie op één A4

Vraag aan vijf mensen in je bedrijf wat de strategie is. Grote kans dat je vijf verschillende antwoorden krijgt, of vijf keer een stilte. Dat is geen onwil. Het staat gewoon nergens, of het staat in een ondernemingsplan van veertig pagina's dat sinds de bankaanvraag niemand meer heeft geopend.

Een strategie die niemand kan navertellen, stuurt niets. Daarom: één A4.

Het probleem met lange plannen

Onderzoekers van MIT en London Business School vroegen 11.000 leidinggevenden in ruim 400 bedrijven naar de prioriteiten van hun eigen bedrijf. Maar een derde kon de drie belangrijkste noemen. Als zelfs leidinggevenden het niet weten, hoe moet de monteur, de planner of de nieuwe accountmanager dan kiezen als het druk is?

David Collis en Michael Rukstad stelden in Harvard Business Review een eenvoudige toets voor: kun je je strategie in 35 woorden of minder zeggen? Volgens hen kunnen maar weinig bestuurders daar eerlijk ja op antwoorden.

De strategiezin: doel, terrein, voordeel

Collis en Rukstad geven de zin drie onderdelen.

• Doel. Wat wil je bereiken, en wanneer? Een concreet eindpunt, geen missie.
• Terrein. Voor welke klanten, met welk aanbod, in welk gebied? En dus ook: waar niet.
• Voordeel. Waarom kiest een klant voor jou en niet voor de ander?

Een voorbeeld voor een fictief schildersbedrijf:

In 2029 zijn we de vaste onderhoudspartner van 60 VvE's in de regio Utrecht, omdat wij als enige een meerjarenplan met vaste prijs per jaar bieden en altijd binnen de afgesproken week leveren.

Dat zijn 33 woorden, net binnen de grens. En je ziet meteen wat het bedrijf niet doet: geen losse particuliere klussen, geen nieuwbouw, niet buiten de regio. Een offerteaanvraag voor een nieuwbouwproject in Arnhem kan de planner nu zelf afwijzen, zonder het eerst aan de eigenaar te vragen. Dat is precies wat een goede strategiezin doet: hij neemt beslissingen van je over.

Zes blokken op één A4

Verne Harnish ontwierp een plan op één pagina dat draait om twee ideeën: eenvoud en samenhang. Omdat er weinig ruimte is, moet je kort zijn. En alle onderdelen moeten op elkaar aansluiten, als een kruiswoordpuzzel. Je kunt die gedachte overnemen in een eigen, eenvoudiger indeling:

1. Waarom en voor wie. Twee zinnen over waarom het bedrijf bestaat en voor welke klant.
2. Waar we in drie tot vijf jaar staan. Eén meetbaar langetermijndoel: omzet, aantal klanten, marktpositie.
3. De strategiezin. Doel, terrein, voordeel, in hooguit 35 woorden.
4. Dit jaar. Drie tot vijf doelen met een getal en een datum.
5. Dit kwartaal. Drie tot vijf doelen met een eigenaar, en het ene getal waar het dit kwartaal om draait.
6. Waar we nee tegen zeggen. Klanten, producten of klussen die niet passen, hoe verleidelijk ook.

Harnish raadt aan om lege formulieren uit te delen en iedereen het met de hand te laten invullen. Het opnieuw opschrijven helpt volgens hem om het te onthouden. Ook adviseert hij om het plan geen strak sjabloon te laten zijn: gebruik de woorden die in jouw bedrijf gewoon zijn.

Strategie of bedrijfsmodel

Een andere bekende one-pager is het Business Model Canvas van Strategyzer. Daarmee beschrijf je op één pagina hoe je bedrijf waarde maakt, levert en vasthoudt: voor wie, wat je biedt, hoe je het levert, wat het kost en wat het oplevert.

Het verschil met je strategie-A4: het canvas laat zien hoe het bedrijf werkt. De strategie-A4 laat zien waar je heen gaat en wat je daarvoor dit jaar en dit kwartaal doet. Strategyzer raadt zelf aan het canvas te zien als een bewering die je toetst, niet als een vast plan. Gebruik het als voorbereiding, als je nog niet zeker weet hoe je geld verdient.

Wat het A4 niet is

Het is geen jaarbegroting, geen marketingplan en geen organogram. Die hebben hun eigen plek. Het A4 is het blad waar al die andere stukken naar terugverwijzen. Klopt een plan niet met het A4, dan moet je het plan aanpassen of het A4.

Zo begin je deze week

1. Schrijf in een half uur je strategiezin: doel, terrein, voordeel. Tel de woorden.
2. Plan twee uur met je team en vul samen de zes blokken in, met de hand.
3. Hang het resultaat op en vraag na een week drie collega's om de strategiezin uit hun hoofd te zeggen.

In Aivio

In Koers geef je je doelen een naam erachter en reken je plannen eerst door, voordat je ze belooft.